عرض جغرافیایی ،  خطی است که موقعیت شمالی – جنوبی ما را بین دو قطب مشخص می کند .

نصف النهار استوا به عنوان درجه 0 شناخته شده است . قطب شمال ، 90 درجه شمالی و قطب جنوب 90 درجه جنوبی می باشد .

 

عرض جغرافیایی

 

هر درجه عرض جغرافیایی 111 کیلومتر  و هر دقیقه آن 1.85 کیلومتر می باشد .

 

طول جغرافیایی :

خطوط طول جغرافیایی در راستای قطب شمال – قطب جنوب قرار گرفته اند و موقعیت شرقی – غربی را نمایش می دهند .

گرینویچ 0 درجه است و تا 180 درجه به سمت شرق و 180 درجه به سمت غرب می تواند گسترده شود .

طول جغرافیایی

سمبل نمایش طول و عرض بر حسب درجه ، دقیقه و ثانیه به صورت زیر می باشد .

°

Degrees

'

Minutes

"

Seconds

و سه فرمت معمول نمایش به صورت زیر می باشد .

DDD° MM' SS.S"

Degrees, Minutes and Seconds

DDD° MM.MMM'

Degrees and Decimal Minutes

DDD.DDDDD°

Decimal Degrees

هر دقیقه 60 ثانیه و هر درجه 60 دقیقه می باشد .

فرمت اول بسیار ساده و به صورت دقیقه ، درجه و ثانیه می باشد مثل مقدار زیر :

DDD° MM' SS.S"
32° 18' 23.1" N 122° 36' 52.5" W

فرمت بعدی ، بیشتر در دستگاههای ناوبری استفاده می شود . برای اینکه به نحوه کار این فرمت پی ببرید ابتدا به نکته زیر توجه کنید .

15 seconds is one quarter of a minute or 0.25 minutes
30 seconds is one half of a minute or 0.5 minutes
45 seconds is three quarters of a minute or 0.75 minutes

حال درک این سیستم بسیار ساده تر است . به مثال زیر توجه کنید :

DDD° MM.MMM'
32° 18.385' N 122° 36.875' W

این مثال نمایش دهنده سی و دو درجه و هجده ممیز 385 دقیقه می باشد . این 0.385 در حقیقت همان نمایشگر ثانیه می باشد . با این تفاوت که این مقدار ثانیه را بر حسب دقیقه نمایش می دهد .

نحوه نمایش سوم نیز بیشتر در کامپیوترهایی که از سیستم های ناوبری استفاده می کنند نمایش داده می شود . به مثال زیر توجه کنید .

DDD.DDDDD°
32.30642° N 122.61458° W
or +32.30642, -122.61458

این مقدار در واقع نمایش به صورت درجه دسیمال می باشد . دقیقاٌ مثل قبل با این تفاوت که مقدار دقیقه بر حسب درجه نوشته می شود .

 

نحوه اندازه گیری طول و عرض جغرافیایی بر روی یک نقشه خاص :

مشخص کردن عرض جغرافیایی :

فرض کنید نقشه ای در اختیار دارید که دو عرض جغرافیایی در آن مشخص شده است و شما قصد دارید که بقیه نقاط آن را نیز مشخص کنید . فرض می کنیم اشل نقشه شما 1:100000 است . از خط کشی استفاده می کنیم که درجه بندی آن نیز مطابق با همین اشل طراحی شده است .

نکته قابل توجه در مورد عرض جغرافیایی ، این است که خطوط عرض جغرافیایی ، به صورت موازی با همدیگر به سمت قطب شمال و جنوب کشیده شده اند و فاصله بین دو نقطه در واقع عمودی است وارد بر هر دو نقطه . بنابراین در هنگام استفاده از خط کش ، شما خط کش را کاملاٌ در راستای نقشه خود قرار دهید . به شکل زیر توجه کنید .

همانطور که می بینید مختصات نقطه پایینی نقشه به صورت 37 درجه و 30 دقیقه شمالی داده شده است . فرض می خواهیم مختصات شمالی نقطه ای که با علامت > مشخص شده است را بدست آوریم . خط کش را مطابق شکل بر روی نقشه می گذاریم . اگر در نیمکره شمالی باشیم 0 خط کش در پایین و اگر در نیمکره جنوبی باشیم 0 خط کش در بالاترین نقطه قرار خواهد گرفت . حال شروع به خواندن می کنیم . روی خط کش ما درجه 4 افتاده است که این درجه را با درجه ای که در نقطه 0 خط کش بود جمع می کنیم  و حاصل مختصات عرض جغرافیایی نقطه مزبور خواهد بود . به صورت زیر :

37° 34' N

 

مشخص کردن طول جغرافیایی :

بر خلاف عرض جغرافیایی که در آن فاصله بین هر دو نقطه در دو عرض جغرافیایی مختلف یکسان بود  ، در طول جغرافیایی چنین نیست . در حقیقت اگر شما فاصله دو نقطه را بر روی دو طول جغرافیایی مختلف اندازه بگیرید و سپس فاصله دو نقطه دیگر را بر روی همان طول اندازه بگیرید متوجه این تفاوت خواهید شد . در این مورد اندازه گیری مطابق با شکلهای زیر می باشد .

نحوه مشخص کردن عرض جغرافیایی  

همانطور که در شکلهای بالا مشاهده می کنید خط کش را باید طوی بین بیشترین عرض و کمترین عرض قرار بدهیم که تمام تقسیم بندی خط کش بین این دو عرض قرار بگیرد . در صورتیکه امتداد خط کش از نقشه بیرون زد باید انتهای آن را در راستای نقشه قرار دهیم . اگر در طول شرقی باشیم 0 نقشه را در چپ ترین نقطه قرار می دهیم  و اگر در طول غربی باشیم 0 آن را در راست ترین نقطه قرار می دهیم . حال اعداد مربوطه را می خوانیم .

نقطه ای که با ضربدر مشخص شده است مختصات زیر را خواهد داشت .

122° 3.5' W

 حالا اگه می خواهید خودتان را تست کنید روی این لینک کلیک کنید .

اینم جواب سوال :)

اگه خط کش هایی با اشل های مختلف می خواید از روی این لینک بردارید .

 

 منبع : www.maptool.com


نویسنده : حمید شفقی ساعت ٦:٠٢ ‎ب.ظ تاریخ ۱۳۸٥/٩/٥