حمید رضا شفقی 

مدرس درجه 2 برف و یخ فدراسیون کوهنوردی 

عضو بخش یخ UIAA

با توجه به بی رمق بودن زمستان امسال ، فصل یخ نوردی دیرتر در حال شروع است . افرادی که سال قبل خود برای اولین بار اقدام به یخ نوردی کرده اند امسال در قالب مربیان با تجربه ای !! تیمهایی را جهت آموزش به مناطق مختلف می آورند !! با اینحال اکیپهای علاقمند و مستعد ، فعالیت خود را بر روی یخهای شکل گرفته در مناطق مختلف که عمدتاً شیبهای خفته است آغاز کرده اند .( یخ شیبهای خفته زودتر از یخهای عمودی شکل گرفته و قوت می یابد ) .  با توجه به موارد و حوادثی که در سالهای گذشته رخ داده و تعدادی از آنها را دیده ام احساس کردم ذکر نکاتی مثبت و مفید باشد . 

1 . صعود یخ نوردی در ایران عموماً محدود به صعودهای قرقره ای ( Top Rope ) می باشد . تعداد سرطناب روهای این رشته به تعداد انگشتهای دست نیز نمی رسد . این روش تمرین و عموماً اتکا به صعودهای قرقره ای برای مبتدیان و افرادی که شروع کرده اند جهت آموزش تکنیکها کارساز است ولی در مورد افرادی که سالهاست به تمرین یخ نوردی مشغولند چیزی شبیه به درجا زدن می باشد . 

 

عکس : گشایش مسیری جدید و با اختلاف ارتفاعی 120 متر در منطقه هرنج طالقان

2 . سیل افراد علاقمند و عدم پتانسیل کافی در کشور ما سبب می شود که در برخی مناطق خوشه ای از صعودکنندگان پشت سر هم قرار بگیرند . این مساله نسبت به سنگ نوردی بسیار خطرناک تر است . طنابهای جدید عموماً دینامیک بالاتری داشته و در صورت سقوط بیشتر کش می آیند . حتی در ساده ترین مسیرها در صورت سقوط نفر بالایی و برخورد او با نفر پایینی ، می تواند باعث ایجاد صدمات جدی گردد . این مساله در صورت انجام صعود سرطناب می تواند بسیار خطرناک تر و حتی منجر به جراحات بسیار جدی شود . بهتر است با برنامه ریزی مناسب و جدا کردن خطوط کاری ، افرادی که قویتر هستند در مسیرهای سخت تر مشغول شده و فضا را برای صعود مبتدیان در مسیرهای ساده تر مهیا نمایند . 

 

آبشار نوا ( طول 3 ) 

3. مهارتهای نصب پیچ یخ و کارگاههای فرود را از قبل تمرین کرده تا در موقع نیاز بتوانید به صورت درست پیاده سازی کنید . دقت کنید که میزان شوک وارده بر روی کارگاه در مسیرهای فرود خفته بسیار کمتر از مسیرهای فرود معلق می باشد . بهتر است در مسیرهای معلق حتماً از کارگاههای مناسب فرود یخ استفاده نمایید . 

4 . پوشاندن زانو می تواند مانع از آسیبهای فراوان به این قسمت بدن شود . بسیاری از مواقع ، این عضو بدن در یخ نوردی درگیر با یخ می باشد و ضربات متعددی به آن وارد می گردد . استفاده از یک زانو بند در زیر شلوار یخ نوردی و یا استفاده از زانوبندهای پلاستیکی در روی شلوار و یا حداقل استفاده از شلوارهای استاندارد و تقویت شده در ناحیه زانو می تواند تا حد زیادی شدت این آسیبها را کم کند . 

5. تبر حتماً باید در مسیرهای چند طوله دارای خودحمایت باشد . 

6 . خودحمایتهای کلاسیک تبر خود ر( خودحمایت دور مچ ) که بیشتر مورد استفاده در یخچال نوردی دارند را باز کرده تا بتوانید تکنیکهای مورد نیاز در صعودهای عمود را اجرا نمایید . 

7 . هیچگاه برای نشستن روی تبر ، بار اصلی را بر روی تیغه تبر نیندازید . این مساله را که بارها در میان یخ نوردان مختلف دیده ام به راحتی می تواند باعث شکافته شدن یخ و در رفتن تبر شود . گرفتن هر گونه باری از تبر  فقط در صورتی مجاز است که به صورت خودحمایت موقت باشد ( مثلاً زمان نصب پیچ یخ ) و هیچگاه ما از تبر خود به عنوان کارگاه استفاده نمی کنیم !! هر گونه باری هم در زمان نصب خود حمایت موقت فقط از قسمت انتهایی و سخمه تبر گرفته می شود . این مساله باعث خواهد شد تبر در داخل یخ بیشتر درگیر شود . 

8. در ستونهای یکپارچه یخی گرفتن یک تسمه از قسمت اتکای پایین یخ به سنگ بسیار میانی قویتری خواهد بود تا نصب یک پیچ یخ در وسط ستون یخی . 

صعود کنجی زیبا در آبشار نوا‌ - عکس از محمد حاج ابوالفتح

9. در مورد پیلارها ( ستون ها ) یخی آویزان تا حد ممکن نباید بر روی آنها میانی نصب کرد . این ستونها معمولاً فقط توانایی لازم جهت عبور از روی آنها را دارند و در صورت وارد آمدن شوک سقوط این پیلارها کنده خواهند شد . کنده شدن این ستونها در حالیکه میانی شما و طناب شما داخل آن است می تواند بسیار کشنده باشد . هر گاه توانایی رد شدن از روی یک پیلار بدون نصب میانی بر روی آن و فقط اتکا به آخرین میانی قبل از پیلار را داشتید از روی آن عبور کنید در غیر این صورت ابتدا مهارت یخ نوردی خود را بالاتر ببرید و بعد اقدام به این کار کنید . 

10 . در صعودهای یخ ، حتی الامکان از نیم طناب یا زوج طناب برای صعود استفاده کنید . یخ مانند سنگ استحکام ندارد و احتمال ریزش آن بسیار بالا می باشد . استفاده از تک طناب می تواند در صورت سقوط یخ باعث آسیب طناب شما و یا پاره شدن آن شود . 

11 . در هنگام فرودهای چند طوله بر روی یخ ، هنگامی که نفر اول فرود رفت نفرات بعدی باید در راستای غیر از راستای او فرود بیایند و سپس هنگامی که در موازات کارگاه قرار گرفتند به سمت کارگاه تراورس نمایند . این مساله در بسیاری اوقات با ریزش یخ شکسته شده از زیر پای نفرات صعودکننده به سر و صورت نفرات پایینی باعث ایجاد آسیبهای جدی شده است . 

12. استفاده از ویزور و تلق شیشه ای کلاه می تواند در محافظت صورت شما بسیار موثر و مفید باشد . یخ نوردی بدون کلاه ، احمقانه ترین کار ممکن می باشد و به هیچ عنوان با صعودهای اسپرت سنگ قابل قیاس نیست . این مساله حتی در هنگام ایستادن در پای مسیرهای یخ نوردی نیز باید رعایت شود . 

13 . بلند بودن اسلینگ ها و نداشتن شکست طناب در میانیها تا حد زیادی شوک ناشی از سقوط را در بین تمامی میانی ها تقسیم کرده و مانع از کنده شدن میانیها می شود . در صورت استفاده از اسلینگهای کوتاه ، شوک ناشی از سقوط عمدتاً بر روی میانی آخر وارد شده و باعث کنده شدن این میانی میگردد . 

14 . برای صعودهای یخ نوردی کرامپون خود را دو نیش و برای صعودهای میکس کرامپون خود را تک نیش و یا یک تیغه آن را بلندتر و دیگری را کوتاهتر کنید . 

15 . نحوه تبر زدن در بسیاری از افراد اشتباه می باشد . رعایت اصل استفاده از گشتاور خود تبر و ضربه زدن با آن می تواند نیروی شما را در طول مسیر حفظ نماید . 

16. پاندولی در یخ نوردی با پاندولی در سنگ نوردی بسیار متفاوت است . در یخ نوردی ما تا جایی که امکان دارد پاندولی نمی دهیم خصوصاً با توجه به شرایط سرمای نامناسب امسال در کشور  و عدم داشتن یخ مناسب . حتماً در مسیرهای سرطناب بر روی مسیرهایی که در حد توانتان است تلاش کنید . هنگامیکه بر روی مسیر رفتید ترس را از خود دور کنید و تمرکز را بر روی کار بگذارید . میانیهای نزدیک زمین با فاصله نزدیکتر نصب گردد . 

گشایش مسیر جدید یخ نوردی در آبشار یخی نزدیک روستای خور به طول 60 متر

17 . لطفاً دروغ نگویید . تیمهای زیادی را می شناسم که سال گذشته در آبشار نوا فعالیت داشتند . تقریباً همه این تیمها از برنامه خود با عنوان صعود آبشار نوا یاد کردند در حالیکه در سال گذشته طول 4 آبشار نوا بسیار چالشی و دارای یخی نازک بود . لزومی ندارد وقتی کاری کامل انجام نشده آن را با بزرگ نمایی جلوه دهیم . تلاش و صعود تا هر لول و سطحی ارزش خود را دارا می باشد و افراد به آن چیزی که قادر به انجام آن هستند افتخار کنند .صعود ناقص  و تلاش در این راستا نیز ارزشهای خاص خود را دارا می باشد . 

18 . مناطق جدید یخ نوردی را دریابید . در طول سالهای گذشته و هر سال موفق شده ام که مسیر یخ نوردی جدید در منطقه ای جدید گشایش کنم . جالب آن است که تعداد این مسیرها نیز کم نیست و با کمی پیاده روی می توان به آنها رسید . با اینحال تمایل یخ نوردان فعال در ایران به تکرار این مسیرها و یا گشایش مسیرهای مشابه کم است و عموماً زمینه فعالیت خود را محدود به آبشارهای شناخته شده می نمایند . پیمایش مسیرهای جدید همواره جذاب و می تواند همراه با تجربه های جدید باشد  . 

19. بسیاری از ابزارهای حمایتی قفل شونده مانند گری گری و سینچ و... در شرایط صعودهای یخی کاربرد ندارند . استفاده از این ابزارها در صعودهای آبشار یخی بسیار ضعیفتر از ابزارهایی که قفل خودکار ندارند خواهد بود و گاهاَ می تواند در هنگام طناب دادن به نفر به دلیل آزاد شدن یکدفعه طناب موجب زمین خوردن او گردد . 


نویسنده : حمید شفقی ساعت ٧:٤٦ ‎ق.ظ تاریخ ۱۳٩۳/۱٠/۱٥